Die Briewe aan die Sewe Gemeentes (3)

Tommy Lessing

2017/01/29

Ons is besig met ‘n reeks oor Jesus se briewe aan die sewe gemeentes in Klein Asië. Vandag reis ons na Permagus en Theatira.

Pergamus se moderne (Turkse) naam is Bergamu, wat ‘n vertaling van Pergamus is. Die stad is ongeveer 95 km noord van Smirna. Dit is gelee in die Caius vallei, ongeveer 5km van die Caius rivier en 25km weg van die see. Die stad was gedomineer deur ‘n hoë heuwel met ‘n fort wat destyds deur ‘n groep Romeinse soldate beman was. By die fort was daar ‘n groot standbeeld vir Zeus opgerig. Ander uitstaande kenmerke van die stad was sy groot biblioteek met meer as 200 000 volumes. Dit was, naas die biblioteek in Aleksandrie, die grootste biblioteek van sy tyd. Nog ‘n uitstaande kenmerk was dat daar twee sytakke van die Caius rivier deur die stad gevloei het en dat dit dus baie waterryk was. ‘n Ander uitstaande kenmerk was dat al die hoofroetes van die streek deur die dorp gekruis het. Die uitstekende strategiese ligging van die stad het baie status aan dit verleen. Daar was bree strate, pragtige parke, gimnasiums, ‘n universiteit en mooi geboue. Die belangrikste industriee was salf vir genesing, pottebakkery, Persiese matte en dan parkement. Parkement was die destyde papier wat algemeen gebruik was en die naam Parkement is dan ook afgelei van die naam van die stad: Pergamus. Pergamus het verskeie tempels regoor die stad gehad. Die twee uitstaande plekke was egter die Nikeporium (Nike beteken ‘oorwinnaar’), ‘n boomryke area waar daar tempels was vir vir Zeus, Athena en Dionisus. Dan was daar suid van die heuwel, ‘n tempel  vir die god Asklepios. Soos wat Diana die godin van Efese was, was hy bekend as die god van Pergamus. Sy teken was ‘n slang wat om ‘n paal gedrapeer is en daar is gesê dat hy siektes kan genees.  Binne die tempel was daar ‘n lewende slang wat daagliks gevoer is. Daar was baie slangbesweerders buite die tempel. Mense het van ver af na die stad gekom om genesing te vind by Asklepios vir hulle siektes. Behalwe dat dit ‘n politieke sentrum was, was Pergamus ook in kompetisie met Efese as ‘n godsdiens sentrum en daar was baie okkultiese bedrywighede aan die gang, sodat Jesus verwys het na die stad as ‘waar die troon van die Satan is”. Pergamus was die eerste stad in Klein Asië wat toegewy was aan die Augustus en Rome. Hulle het in hulle aanbidding van die keiser na hom verwys as ‘redder’, ‘gesalfde’ en ‘god’, wat dit vir die Christene daar baie moeilik gemaak het en ‘n resep was vir konfrontasie. Dit is daarom dat in hierdie stad Antipas die eerste Christen geword het wat deur die Romeine vervolg en gedood is weens sy geloof. Jesus skrywe die volgende aan die gemeente in Pergamus in Openb 2:12-17

(12)  En skryf aan die engel van die gemeente in Pérgamus: Dít sê Hy wat die skerp tweesnydende swaard het: (13)  Ek ken jou werke en die plek waar jy woon, waar die troon van die Satan is. En jy hou vas aan my Naam en het die geloof in My nie verloën nie, selfs in die dae waarin Antipas my getroue getuie was, wat gedood is by julle waar die Satan woon. (14)  Maar Ek het enkele dinge teen jou: dat jy daar mense het wat vashou aan die leer van Bíleam wat Balak geleer het om ‘n struikelblok voor die kinders van Israel te werp, naamlik om afgodsoffers te eet en te hoereer. (15)  So het jy ook mense wat vashou aan die leer van die Nikolaïete, wat Ek haat. (16)  Bekeer jou; anders kom Ek gou na jou toe en sal teen hulle oorlog voer met die swaard van my mond. (17)  Wie ‘n oor het, laat hom hoor wat die Gees aan die gemeentes sê. Aan hom wat oorwin, sal Ek gee om te eet van die verborge manna, en Ek sal hom gee ‘n wit keursteen, en op dié steen ‘n nuwe naam geskrywe wat niemand ken nie, behalwe hy wat dit ontvang.

Ons reis van Pergamus na Theatíra, wat ongeveer 65km suid-oos van Pergamus af, meer na die binneland en op die pad na Sardis, geleë is. Geleë op die oewer van die Lycus rivier, was Theatíra hoofsaaklik ‘n ambag-sentrum met baie verskillende ambagsgildes, wat merendeels voorsien het aan die behoeftes van die stad Permagus.  Pottebakkery, leerlooiery, wewery, kleremakery en die kleur van klere was van die ambagte wat hier beoefen was. Die stad is vandag nog bekend vir die kleur van klere. Die besonderse pers wat hier vervaardig word uit seeslakke, is so beroemd want dit verblyk nie met die tyd nie. Lidia die purperverkoopster was van Thiatire en weens die hoë prys van die purper, was sy waarskynlik ‘n baie ryk sakevrou. Sy was die eerste Europeer wat deur Paulus bekeer is. Ons lees van haar in Hand  16:14:

(14)  En ‘n vrou met die naam van Lídia, ‘n purperverkoopster van die stad Thiatíre, ‘n godsdienstige vrou, het geluister; die Here het haar hart geopen om ag te gee op wat deur Paulus gesê is. 

Die godin Sambethe en die songod Apollo was hoofsaaklik in Theatira aanbid, waar hy ook bekend was as Thira of Thirimnos. Die naam Theatira is waarskynlik afgelei uit ‘n samestelling van die twee hoof gode van die stad: thea (‘thea’ beteken godin en verwys na die godin Sambethe) en thira (dit verwys na die songod Thira of Apollo).   Die ambagsgildes het gereeld feeste vir hierdie gode gehou. Omdat die feeste baie heidense praktyke en seksuele losbandigheid ingesluit het, mag Christene nie aan die ambagsgildes behoort het nie. Dit het natuurlik tot weerstand teen die Christen godsdiens gelei en die Christene in die stad was daarom erg verdruk. ‘n Laaste punt van belang was die profetes of fortuinverteller Isabel wat by die tempel van die godin Sambethe was. Sy het oënskynlik baie invloed gehad oor die verskillende godsdiens rituele in die stad. Dit blyk dat hierdie profetes net soos Jesebel uit die Ou Testament, die kinders van God verag het en die mense verlei het om afgode te dien. Die afleiding word bevestig wanneer die geskiedenis van die stad se naam dit duidelik maak dat dit na Tirus vernoem was en vir ‘n tyd lank  ‘die tweede Tirus’ genoem is – die stad waaruit die Jesebel van die Ou Testament gekom het!

Teen hierdie agtergrond skrywe Jesus aan die gemeente in  Openb 2:18-29

(18)  En skryf aan die engel van die gemeente in Thiatíre: Dít sê die Seun van God wat oë het soos ‘n vuurvlam, en sy voete is soos blink koper: (19)  Ek ken jou werke en liefde en diens en geloof en jou lydsaamheid en jou werke, en dat die laaste meer is as die eerste. (20)  Maar Ek het enkele dinge teen jou; dat jy die vrou Isébel, wat haarself ‘n profetes noem, toelaat om te leer en my diensknegte te verlei om te hoereer en afgodsoffers te eet. (21)  En Ek het haar tyd gegee om haar van haar hoerery te bekeer, en sy het haar nie bekeer nie. (22)  Kyk, Ek werp haar neer op ‘n siekbed, en die wat met haar owerspel bedryf, in ‘n groot verdrukking, as hulle hul nie van hul werke bekeer nie. (23)  En haar kinders sal Ek sekerlik doodmaak, en al die gemeentes sal weet dat dit Ek is wat niere en harte deursoek, en Ek sal aan elkeen van julle gee volgens sy werke. (24)  En ek sê vir julle en die ander wat in Thiatíre is, almal wat hierdie leer nie het nie, en die wat die dieptes van die Satan, soos hulle dit noem, nie leer ken het nie: Ek sal op julle geen ander las lê nie. (25)  Hou maar net vas wat julle het, totdat Ek kom. (26)  En aan hom wat oorwin en my werke tot die einde toe bewaar, sal Ek mag oor die nasies gee, (27)  en hy sal hulle regeer met ‘n ysterstaf; soos erdegoed word hulle verbrysel, net soos Ek ook van my Vader ontvang het. (28)  En Ek sal hom die môrester gee. (29)  Wie ‘n oor het, laat hom hoor wat die Gees aan die gemeentes sê.

Wat ons uit die briewe kan leer

Pergamus staan bekend as die ‘compromising church’. Die lering van Bileam en Barak oor die eet van afgodsoffers verwys na godsdienstige kompromie of ‘n onwilligheid om op te staan waaraan jy glo. Die ‘hoereer’ deel waarvan Jesus praat, verwys na morele verval en seksuele permissiwiteit. Jesus waarsku die gemeente as ‘n groep om homself te reining van sulkes wat hieraan skuldig is, anders sal Hyself teen hulle kom oorlog voer.

Jesuse brief aan Theatira wys na Sy groot genade en barmhartigheid. Die waarsegster of valse profetes in Theatira word deur Hom uitgesonder. Hy stel dit duidelik dat Hy meer geestelike oorlogvoering teen haar verwag, veral in gevalle waar Christene verlei word om te sondig. Die oorlogsvoering het nie ten doel om haar te vernietig nie, maar om haar te help sodat sy tot inkeer kan kom. Hy sal aan haar tyd gun om te haar te bekeer, anders sal sy ‘n dodelike siekte opdoen en daardeur haar kinders en ook baie van haar besoekers aansteek. Net so verwag Jesus vandag dat die gemeentes meer aktief teen duidelike verkeerde godsdienste sal optree, nie om hulle te vernietig nie, maar uit liefde, sodat die aanhangers daarvan hulleself kan bekeer.

Jesus bemoedig die gemeentes dat hulle, ondanks die morele verval om hulle, steeds moet vashou aan Sy Naam en die geloof nie moet verloën nie. Hy verseker hulle dat Hy hulle werke raaksien, asook hulle lydsaamheid, diens aan die gemeenskap en hulle geloof. Dit is ook Sy boodskap aan ons vandag. Hy draai egter nie doekies om nie en stel dit weereens duidelik dat Hy ‘n groot probleem het met gemeentes wat ooglopend permissiwiteit en seksuele losbandigheid toelaat en sulke mens toelaat om gemeentelede te bly. Hy gebruik die woord haat in besonder wanneer Hy praat van die Nikolaiete, wat elke vorm van seksuele permissiwiteit probeer bevorder het.

Bemoediging

Jesus bemoedig diegene wat rein bly en oorwin, dat hulle van die verborge manna sal eet. Die verborge manna staan vir bonatuurlike voorsiening  in jou behoeftes, geestelike onderskeiding, insig en gemeenskap met die Heilige Gees. Elkeen sal ook ‘n wit klip ontvang. In die Bybelse tye het die regters wat moes oordeel in  ‘n saak, elkeen ‘n swart en wit klip gehad. Indien jy onskuldig bevind was, het jy ‘n wit klip ontvang. Jesus beloof aan elkeen wat oorwin, ‘n wit klip van onskuld met ‘n geheime naam daarop.

In vandag se tye is dit net so moeilik as wat dit in die Bybelse tye was. Jesus bemoedig ons om vas te hou aan Sy Naam en nie moedeloos te word nie. Op die regte tyd sal ons wel ons beloning ontvang.

Laat 'n boodskap

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.